Fullmakt: jak upoważnić kogoś do załatwienia sprawy urzędowej za Ciebie

Pełnomocnikiem może być zwykła osoba

Fullmakt to upoważnienie, w którym dajesz komuś prawo działania w Twoim imieniu wobec urzędu: złożenia wniosku, zapoznania się z aktami, wniesienia odwołania.

Nie musi to być prawnik. Przepis mówi tylko tyle, że jako pełnomocnika albo osobę wspierającą możesz wziąć kogoś, kto jest odpowiedni do tego zadania.

Ten sam przepis stawia jednak dwie granice. Urząd może zażądać Twojego osobistego udziału w danej czynności mimo pełnomocnika. Może też odsunąć od sprawy pełnomocnika albo osobę wspierającą, których uzna za nieodpowiednich.

Jak urząd sprawdza umocowanie

Urząd może zażądać wykazania umocowania — pełnomocnictwem pisemnym albo ustnym. Przepis wymaga, żeby zawierało imię i nazwisko pełnomocnika oraz zakres zlecenia, a jeśli pełnomocnik ma prawo przekazać umocowanie dalej — także tego.

Poszczególne urzędy stawiają własne, dodatkowe wymogi i to one decydują, czy przyjmą Twój dokument.

Migrationsverket wymaga formy pisemnej, a oryginał trzeba móc okazać na żądanie. Dokument ma zawierać między innymi: informację, że jest to pełnomocnictwo; dane mocodawcy; zakres umocowania; dane pełnomocnika, w tym numer osobowy; datę i miejsce; podpis mocodawcy. Pełnomocnictwo możesz odwołać w każdej chwili — urząd udostępnia do tego osobny formularz.

Skatteverket — tu jest najczęstsze nieporozumienie. Pełnomocnictwo opisane na stronach tego urzędu dotyczy usług elektronicznych: jeśli masz pomagać osobie prywatnej albo masie spadkowej załatwiać sprawy w e-usługach, musisz zostać ustanowiony pełnomocnikiem. Urząd stawia przy tym trzy wymogi wobec samego pełnomocnika: pełnoletność, szwedzki numer osobowy i e-legitymacja.

Czego Skatteverket na tych stronach nie rozstrzyga: jak traktuje pełnomocnika bez szwedzkiego numeru osobowego w sprawie prowadzonej poza usługami elektronicznymi. Jeśli to Twoja sytuacja — zapytaj w urzędzie wprost, zamiast zakładać którykolwiek wariant.

Urząd zaznacza też osobno, że samo takie pełnomocnictwo nie wystarcza, żeby uzyskać wgląd w objęte poufnością dokumenty i dane masy spadkowej ani żeby zmienić jej adres.

Pełnomocnictwo na przyszłość (framtidsfullmakt)

To instytucja na sytuację, w której nie będziesz już w stanie decydować samodzielnie. Dla wielu osób najbardziej praktyczna, bo sporządza się ją zawczasu.

Kiedy wchodzi w życie: gdy z powodu choroby, zaburzenia psychicznego, osłabionego stanu zdrowia albo podobnej okoliczności trwale i w zasadniczym zakresie nie jesteś w stanie zajmować się sprawami, które obejmuje.

Czego nie obejmuje — to pierwsza rzecz do zapamiętania, bo intuicja podpowiada odwrotnie. Nie może obejmować czynności wskazanych w określonych przepisach ustawy o opiece zdrowotnej i ustawy o stomatologii ani spraw o wyraźnie osobistym charakterze, wskazanych w föräldrabalken. Krótko: decyzji o leczeniu i o opiece stomatologicznej to pełnomocnictwo nie obejmuje, podobnie jak spraw ściśle osobistych, takich jak zawarcie małżeństwa czy sporządzenie testamentu — ta lista jest przykładowa, nie zamknięta.

Kto może je sporządzić: osoba, która ukończyła 18 lat i ma zdolność prowadzenia własnych spraw.

Co musi zawierać: że jest to pełnomocnictwo na przyszłość; kto jest pełnomocnikiem (może być więcej niż jeden); jakich spraw dotyczy; jakie inne warunki obowiązują.

Forma i świadkowie. Dokument musi być pisemny. Masz dwie równorzędne drogi: albo podpisujesz go w jednoczesnej obecności dwóch świadków, albo w ich obecności potwierdzasz swój wcześniejszy podpis. Podpisanie wcześniej i potwierdzenie przy świadkach jest więc równie prawidłowe. To właśnie tutaj najłatwiej unieważnić własny dokument. Świadkowie muszą wiedzieć, że dokument jest pełnomocnictwem na przyszłość, i potwierdzić go swoimi podpisami.

Ustawa stawia przy tym twarde ograniczenia co do osoby świadka:

• •pełnomocnik nie może być świadkiem;
• •świadkiem nie może być małżonek ani partner (sambo) mocodawcy, jego wstępni i zstępni, powinowaci w linii prostej ani rodzeństwo, a także osoba poniżej 15 lat albo taka, która z powodu zaburzenia psychicznego nie rozumie znaczenia potwierdzenia.

Zwróć uwagę, kogo dotyczy druga lista: rodziny mocodawcy, nie rodziny pełnomocnika. Najbardziej naturalny odruch — „podpiszę przy żonie i synu” — daje dokument wadliwy, bo oboje są wykluczeni jako najbliżsi mocodawcy. Kim jest pełnomocnik, nie ma tu znaczenia; liczy się tylko to, że sam pełnomocnik świadkiem być nie może.

Ustawa przewiduje też, że świadkowie powinni przy swoich podpisach zanotować zawód, miejsce zamieszkania i czas poświadczenia. To wymóg porządkowy, nie warunek ważności — ale warto go spełnić.

Jeśli podpisujecie elektronicznie, potrzebny jest podpis kwalifikowany jako zaawansowany podpis elektroniczny w rozumieniu rozporządzenia unijnego numer 910/2014. Wymóg obowiązuje od 1 lipca 2026. Zwykły podpis elektroniczny nie wystarczy.

Kto stwierdza wejście w życie: co do zasady sam pełnomocnik — chyba że zastrzeżono kontrolę sądu albo pełnomocnik sam o nią wystąpi. Nie jest to jednak władza bez kontroli. Pełnomocnik ma obowiązek niezwłocznie zawiadomić mocodawcę oraz jego małżonka lub partnera i najbliższych krewnych, a zawiadomienie ma mówić, że pełnomocnictwo weszło w życie i co zawiera.

God man i förvaltare to co innego

God man ani förvaltare nie są pełnomocnictwem i nie da się ich „załatwić” dokumentem. Ustanawia się ich w odrębnym trybie, dla osoby, która z powodu stanu zdrowia potrzebuje pomocy w prowadzeniu swoich spraw.

Uwaga: przepisy zmieniły się 1 lipca 2026 i w części spraw o godmanskap rozstrzyga teraz överförmyndaren w gminie, a nie sąd. Jeśli temat Cię dotyczy, zacznij od kontaktu z överförmyndaren w swojej gminie — to on powie Ci, jak wygląda droga w Twoim przypadku.

Warto przy tym wiedzieć, że sporządzone wcześniej pełnomocnictwo na przyszłość bywa rozwiązaniem, po którym dalej idące środki okazują się niepotrzebne — prawo nakazuje sięgać po nie dopiero wtedy, gdy łagodniejsza pomoc nie wystarcza.

Zanim poszukasz pomocy płatnej

• •Urząd ma ustawowy obowiązek Ci pomóc — na tyle, żeby dało się zadbać o własne interesy, i bez zbędnej zwłoki. Ile tej pomocy, zależy od rodzaju sprawy, od tego, czego potrzebujesz, i od działalności samego urzędu.
• •Urząd ma obowiązek użyć tłumacza i zadbać o przetłumaczenie dokumentów, gdy jest to potrzebne, żeby dało się bronić swoich praw.
• •Bezpłatne wzory pełnomocnictwa dla spraw spadkowych udostępnia serwis Efterlevandeguiden, prowadzony wspólnie przez Skatteverket, Försäkringskassan i Pensionsmyndigheten. Migrationsverket publikuje własne wymogi oraz formularz odwołania pełnomocnictwa.
• •Pełnomocnictwo na przyszłość nie wymaga notariusza. Ustawa takiego wymogu nie stawia. Stawia natomiast wymogi formy, treści i świadków opisane wyżej — i to one decydują o ważności.

Dlaczego w sprawie urzędowej liczy się ciągłość

Jeśli ktoś ma faktycznie występować w Twoim imieniu, a nie tylko pomóc przetłumaczyć pismo, zwykle potrzebne jest formalne pełnomocnictwo spełniające wymogi danego urzędu.

Drugie ryzyko to niespójność: jeśli przy kolejnych pismach w tej samej sprawie pomaga kto inny, odpowiedzi bywają rozbieżne. Zmniejsza to nie „profesjonalność” pomocy, tylko ciągłość — ta sama osoba przez całą sprawę, z dostępem do wcześniejszej korespondencji i z formalnym umocowaniem. To można osiągnąć również w rodzinie.

Każdy urząd może mieć własne wymogi co do formy pełnomocnictwa, a ocena, czy dany dokument zostanie zaakceptowany, należy zawsze do tego urzędu. Jeżeli ten temat dotyczy Twojej sytuacji, możesz skontaktować się ze Sveassist.