Kiedy problemy dziecka ze szkołą zaczynają wpływać na pracę rodzica

Problemy z regularnym chodzeniem do szkoły mogą z czasem przestać być wyłącznie problemem dziecka. W rodzinach, w których dziecko przez dłuższy czas nie jest w stanie chodzić do szkoły, sytuacja często wpływa również na pracę i zdrowie rodziców.

W Szwecji mówi się o problematycznej nieobecności w szkole (problematisk skolfrånvaro). Nie jest to diagnoza, lecz określenie sytuacji, w której uczeń przez dłuższy czas opuszcza szkołę i często odczuwa silny niepokój związany z powrotem do niej.

Dlaczego dziecko przestaje chodzić do szkoły?

Przyczyny mogą być różne i często występuje ich kilka jednocześnie. Wśród wymienianych w artykule znajdują się między innymi problemy ze zdrowiem psychicznym, trudności w relacjach z rówieśnikami, mobbing oraz niewystarczające wsparcie w szkole.

Problem może pojawić się już znacznie wcześniej, niż wskazywałaby na to sama absencja. Jak podkreśla Eric Donell, przewodniczący Riksförbundet Attention, trudności mogą być widoczne już w wieku przedszkolnym – na przykład w postaci bardzo trudnych rozstań z rodzicem czy silnego lęku przed pójściem do przedszkola.

Według informacji przedstawionych w artykule około 75 procent dzieci z problematyczną absencją szkolną ma jedną lub więcej neurorozwojowych niepełnosprawności funkcjonalnych, określanych w Szwecji skrótem NPF.

Dlatego ważne jest możliwie wczesne zauważenie problemu i dostosowanie działań do konkretnego dziecka.

Rodzic staje się koordynatorem całej sytuacji

Kiedy dziecko przestaje regularnie chodzić do szkoły, rodzic często musi poświęcać bardzo dużo czasu na organizowanie pomocy.

Może oznaczać to kontaktowanie się ze szkołą, BUP czy pomocą społeczną, uczestniczenie w spotkaniach, śledzenie ustaleń i pilnowanie, aby kolejne działania rzeczywiście zostały podjęte.

Eric Donell opisuje sytuację, w której rodzic staje się osobą koordynującą praktycznie całe życie dziecka. Nie chodzi więc tylko o poranne przekonanie dziecka, żeby wyszło z domu. Przy poważniejszych problemach rodzic może być zaangażowany w wiele różnych kontaktów i działań związanych ze znalezieniem odpowiedniego wsparcia.

To wszystko dzieje się równocześnie z normalnymi obowiązkami zawodowymi.

Praca i sytuacja dziecka coraz trudniejsze do pogodzenia

Długotrwałe problemy dziecka ze szkołą mogą sprawić, że rodzicowi coraz trudniej jest wykonywać pracę w dotychczasowym wymiarze.

W badaniu Riksförbundet Attention 41 procent respondentów uznało, że trudno jest pogodzić życie zawodowe z posiadaniem dziecka z NPF.

Część rodziców ogranicza czas pracy. Inni, gdy sytuacja zaczyna wpływać również na ich własne zdrowie, korzystają ze zwolnienia lekarskiego.

W skrajnych przypadkach konsekwencje mogą być jeszcze poważniejsze. Według danych przywołanych w artykule 7 procent badanych rodziców przestało pracować.

Oznacza to, że problem związany z nieobecnością dziecka w szkole może z czasem wpływać nie tylko na codzienne funkcjonowanie rodziny, ale również na sytuację zawodową rodzica.

Czy w takiej sytuacji można korzystać z VAB?

To jedna z kwestii, która może być szczególnie istotna dla rodziców pracujących w Szwecji.

Sama sytuacja, w której dziecko nie jest w stanie pójść do szkoły, nie oznacza automatycznie prawa do VAB. Jak wyjaśniono w artykule, problematyczna nieobecność szkolna sama w sobie nie daje podstawy do otrzymywania tego świadczenia.

Możliwość skorzystania z VAB może istnieć wtedy, gdy nieobecność dziecka ma związek z chorobą lub niepełnosprawnością i spełnione są warunki dotyczące świadczenia.

Artykuł zwraca również uwagę na zmianę obowiązującą od 2026 roku: w określonych sytuacjach rodzic może otrzymać VAB za udział w spotkaniu ze szkołą dotyczącym choroby lub niepełnosprawności dziecka.

To ważne rozróżnienie. Sam fakt, że dziecko nie chodzi do szkoły, nie jest równoznaczny z prawem do VAB.

Pracodawca może mieć duże znaczenie

Dla rodzica znajdującego się w takiej sytuacji możliwość zachowania pracy może zależeć również od tego, jak elastyczne podejście ma pracodawca.

Nie istnieje jedno rozwiązanie odpowiednie dla każdej rodziny. W artykule podkreślono, że sytuacja każdego dziecka jest inna, dlatego pomoc powinna być dopasowana do konkretnej osoby i rodziny.

W praktyce elastyczność w pracy może oznaczać na przykład:

• •późniejsze rozpoczynanie pracy,
• •możliwość pracy zdalnej,
• •możliwość opuszczenia pracy w krótkim czasie, gdy pojawi się pilna sytuacja związana z dzieckiem,
• •możliwość uczestniczenia w spotkaniach organizowanych przez szkołę.

Istotne jest również to, jak pracodawca interpretuje taką potrzebę. Konieczność większej elastyczności w trudnym okresie nie musi oznaczać mniejszego zaangażowania pracownika.

Wręcz przeciwnie – dla niektórych rodziców praca może być miejscem, w którym choć na chwilę mogą oderwać się od trudnej sytuacji rodzinnej.

Rodzic również może potrzebować wsparcia

Kiedy dziecko potrzebuje pomocy, rodzic często koncentruje całą swoją uwagę właśnie na nim.

Wizyta za wizytą, kontakt ze szkołą, kolejne rozmowy i próby znalezienia rozwiązania mogą sprawić, że własne samopoczucie rodzica schodzi na dalszy plan.

Tymczasem długotrwałe funkcjonowanie pod presją może odbić się również na jego zdrowiu. Dlatego w artykule zwrócono uwagę na możliwość korzystania ze wsparcia oferowanego przez pracodawcę, między innymi poprzez firmową opiekę zdrowotną.

Nie oznacza to, że rodzic powinien wybierać między pomocą dziecku a dbaniem o siebie. Przeciwnie – w tak trudnej sytuacji potrzebne może być wsparcie dla całej rodziny.

Co warto zapamiętać?

Problematyczna nieobecność dziecka w szkole może mieć konsekwencje wykraczające daleko poza samą edukację.

Rodzic może zostać zaangażowany w organizowanie pomocy, kontakty ze szkołą i innymi instytucjami, a jednocześnie próbować utrzymać normalne życie zawodowe.

Dlatego tak ważne mogą być zarówno odpowiednie działania wobec dziecka, jak i zrozumienie sytuacji rodzica w miejscu pracy.

Jeżeli mieszkasz i pracujesz w Szwecji, a sytuacja związana ze szkołą, zdrowiem lub wsparciem dla dziecka zaczyna wpływać również na Twoją pracę i codzienne funkcjonowanie, warto przede wszystkim dobrze zrozumieć, kto jest odpowiedzialny za poszczególne działania i jakie możliwości ma rodzic w konkretnej sytuacji.